२०७७ सालमा असोज महिना हटाउन माग

काठमाडौँ । पर्व सुधार राष्ट्रिय कार्यान्वयन समितिले २०७७ सालको १ महिना कटौती गरेर समय सुधार गर्नुपर्ने माग गरेको छ ।

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले २०६४ सालमा गठन गरेको पर्व सुधार राष्ट्रिय कार्यदलको प्रतिवेदन अनुसार समितिले वर्षमा १ महिना अघि सार्न माग गरेको छ । समय ऋतुमा आएको परिवर्तनका कारण ऋतुको चक्र अनुसार महिना मिलाउनुपर्ने समितिको तर्क छ ।

२०६५ सालमा बुझाएको प्रतिवेदनमा चैत १ गतेलाई नयाँ वर्ष बनाई एक महिनाअघि सार्न प्रस्ताव गरिएको थियो । २०६५ साल पुस १६ गते पात्रो सुधारका लागि १ महिना घटाउने मन्त्रिपरिषद बैठकले निर्णय पनि गरेको थियो ।

समितिका अध्यक्ष हरिनारायण मल्लले विक्रम संवतको पात्रो १ महिना बिग्रिएकोले त्यसलाई १ महिना अगाडि सार्नुपर्ने बताए । वैशाखमा नयाँ वर्ष पर्ने भएकोले चैत १ गतेलाई नै नयाँ वर्षका रुपमा सार्नुपर्ने भन्दै यसअघि सरकारलाई सुझाव दिएको उनको भनाइ छ । पर्व समय सुधारका लागि संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय अन्तर्गतको समितिमा रहेर काम गरिरहेको उनले बताए ।

अगामी २०७७ सालमा मलमास असोजमा परेको हुनाले तिथि फरक नपर्ने हुँदा असोज महिनालाई हटाएर त्यसलाई कार्तिक बनाउन आवश्यक रहेको मल्ले बताए । यसरी एक महिना कटौती गर्दा आर्थिक वर्ष, कर्मचारीको निवृत्तिभरण लगायतका विषयमा समस्या पर्ने भएकाले त्यसबारेमा सबै मिलाएर जानुपर्नेमा उनको जोड छ ।

किन वर्षमा १ महिना घटाउने

समितिका अध्यक्ष मल्लले ऋतुको समयमा आएको समयको फेरबदलका कारण वर्षमा एक महिना घटाउनुपर्ने अवस्था आएको बताए । यो सधैँ घटाउनुपर्ने नभइ प्रत्येक २ हजार वर्षमा ऋतु समयमा फेरबदल आउने भएकोले एक महिना वर सार्नुपर्ने उनको तर्क छ ।

उनले भने, ‘सूर्य सवैभन्दा उत्तर गएको र दक्षिण गएको अधारमा उत्तरायण र दक्षिणायण भनिन्छ । माघे संक्रान्ति उत्तरायण हो, साउने संक्रान्ति दक्षिणायण हो भन्ने गर्दछौँ । पहिलाको ऋतुमा माघे संक्रान्तिबाट जाडो महिना सुरु हुँदोरहेछ । त्यसकारण उ बेलाको जमानामा माघ फागुनलाई शिशिर भनेर जनाउँदा रहेछन् । त्यस्तै साउने संक्रान्तिबाट वर्षा लाग्ने भएकाले साउन १ बाट वर्षा हुन्छ भन्ने पूरानो मान्यता रहेछ । तर आजकाल साउन १ गतेबाट वर्षा नभइकन असार १ बाटै वर्षा सुरु हुन्छ । यो कारणले ऋतु स¥यो । जाडो महिना पनि पुस माघ जाडो भन्छौँ हामी तर हाम्रो सबै धार्मिक किताव हेर्दा माघ फागुनलाई जाडो मान्दो रहेछ । त्यो म्याद सकिएको भयो । त्यसकारण वर्षलाई १ महिना वर सारेर सम्पूर्ण चाडपर्वहरु पनि वर तान्यौँ भने बल्ल त्यो चाडपर्वको फाइदा वा त्यसबाट पाइने फल पाउनका लागि १ महिना वर सार्नुपरेको हो ।’

ज्योतिषशास्त्र अनुसार सूर्य ६/६ महिनामा उत्तर दक्षिण जाँदा बन्ने अयन र विषुव दिनहरु ऋतु सूचक हुन् । छोटो दिन लामो दिन आदि २ अयन सहितको १ वर्षलाई दिव्य दिन भनिन्छ । अयन विषुव ७२ वर्षमा १ दिन सर्ने गर्छ । २१५० वर्षमा १ महिना सर्ने मान्यता छ  २६ हजार वर्षमा पूरा चक्र वा ३ सय ६५ दिन नै सर्ने भएकोले सोही चालका आधारमा समय सार्नुपर्ने समितिको तर्क रहेको अध्यक्ष मल्लले बताए ।

यस चक्रलाई अयन चक्र वा ब्रम्हाजीको दिन कल्प र एक महिना सार्नुलाई मन्वन्तर भनिने उनले बताए ।

र याे पनि हेर्नुस – प्याजको भाउ ५ वर्षकै उच्च

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *