मकै खेती गर्ने तरिका,समस्या र समधान

1) तराई तथा भित्री मधेशका लागि उपयुक्त उन्नत मकैका जातहरु कुन कुन हुन् ?

रामपुर कम्पोजिट, अरुण २, रामपुर २, अरुण १ जस्ता जातहरु तराई तथा भित्री मधेशका लागि उपयुक्त छन् ।  

2) मध्य पहाडको लागि उपयुक्त उन्नत मकैका जातहरु कुन कुन हुन् ?

खुमल पहेलो, मनकामना १, मनकामना ३, देउती, शीतला, मनकामना ४, पोषिलो मकै १, मनकामना ५, मनकामना ६ ।

3) उच्च पहाडको लागि उपयुक्त उन्नत मकैका जातहरु कुन कुन हुन् ?

गणेश १, गणेश २ जस्ता जातहरु उच्च पहाडका लागि उपयुक्त हुन्छ ।

4) तराईका मकैमा किन दाना नलाग्ने समस्या आएको होला ?

मकैको धान चमरा निस्कने बेलामा बातावरणको तापक्रम १० डिग्री सेल्सियस भन्दा कम र ३५ डिग्री सेल्सियस भन्दा बढी भएमा दाना नलाग्ने समस्या हुन्छ । 

5) तराईका मकैमा दाना नलाग्ने समस्याबाट बच्न के गर्नुपर्ला ?

असोज या मंसिरमा मकै छर्न सकियो भने उक्त समस्याबाट बच्न सकिन्छ ।

6) मकै खेतीको लागि कस्तो माटो उपयुक्त हुन्छ ?

पानी नजम्ने, मलिलो, दुमट तथा पि एच मान ७.०–७.३ भएको माटो उपयुक्त हुन्छ ।

7) मकैको बीउ दर कति हो ?

लाइनमा लगाउँदाः ६७० ग्राम प्रति कठ्ठा वा १ के.जी प्रति रोपनी वा २० के.जी. प्रति हेक्टर

हलो पछाडि लगाउने हो भनेः १ के.जी. प्रति कठ्ठा वा १.५ के.जी. प्रति रोपनी वा ३० के.जी. प्रति हेक्टर बीउ पर्याप्त हुन्छ । 

8) मकै रोप्दा बोट संख्या कति हुनुपर्दछ ?

साधारणतया मकैको बोट एक रोपनीमा २५०० बोट, एक कठ्ठामा १६६६ र एक हेक्टरमा करिब ५०,००० देखि ५५,००० बोट भएमा बढी उत्पादन लिन सकिन्छ । 

9) मकै रोप्दा एक लहर देखि अर्को लहर र एक बोट देखि अर्को बोटको दूरी कति हुनुपर्दछ ?

यसको लागी एक लहर देखि अर्को लहर ७५ से.मी. र एक बोट देखि अर्को बोटको दूरी २५ से.मी. कायम गरेमा उक्त बोट संख्या कायम गर्न सकिन्छ ।

 10) लेकमा मकै कहिले छर्ने ?

लेकमा फाल्गुण˗चैतमा मकै छर्नु राम्रो हुन्छ । 

11) मध्य पहाडमा मकै कहिले छर्ने ?

मध्य पहाडमा चैत˗बैशाखमा मकै छर्नु राम्रो हुन्छ ।

12) तराई तथा भित्री मधेशमा बसन्ते मकै कहिले छर्ने ?

फाल्गुण˗चैतमा मकै छर्नु राम्रो हुन्छ । 

13) तराई तथा भित्री मधेशमा बर्षे मकै कहिले छर्ने ?

बैशाख˗जेठमा मकै छर्नु राम्रो हुन्छ ।

14) तराई तथा भित्री मधेशमा हिउँदे मकै कहिले छर्ने ?

भदौ˗असोजमा।

15) मलखादको प्रयोग कसरी गर्ने ?

डि.ए.पी. र पोटासको सम्पूर्ण भाग जमिन तयारीमा हाल्ने र यूरियाको आधा भाग बोट घुँडा घुँडा भएको अवस्थामा र आधा भाग जुँगा र चमर निस्कने बेलामा हाल्ने । 

16) सिंचाईको हिसाबमा मकैको सम्बेदनशील अवस्था कुन हो ?

जुँगा निस्कने अवस्था र दाना पोटिलो हुने अवस्था मकैको सम्बेदनशील अवस्था हो र यस्तो अवस्थामा माटोमा चिस्यान कमी देखिएमा सिंचाई दिनुपर्दछ ।

17) बसन्ते र हिउँदे मकैमा सिंचाईको हिसावले ख्याल गर्नुपर्ने कुरा ?

बसन्ते र हिउँदे मकैका लागि रोप्ने बेलामा माटोमा चिस्यान कम भएमा सिंचाई गर्नुपर्दछ ।

18) मकैमा गोडमेल या झारपात ब्यवस्थापन कहिले गर्ने ?

पहिलो गोडाई मकै उम्रेको ३ देखि ४ हप्ता भित्र गरिसक्नु पर्दछ । र दोस्रो गोडाइ पहिलो गोडाई गरेको ३ देखि ४ हप्ता पछि गरिन्छ । दोश्रो गोडाईमा उकेरा दिईन्छ । 

19) मकै भाच्ने बेला भयो भन्ने कसरी थाहा पाउने ?

मकैको दाना उप्काई खोयामा गाडीने भाग तिर कोट्याई हेरेमा कालो पत्र देखिएमा मकै पाकेको निश्चित हुन्छ ।

20) मकै भाच्ने बेलामा चिस्यान कति हुनुपर्दछ ?

साधारणतया मकैको दानाको चिस्यान ३० प्रतिशत भन्दा कम भए पछि भाँच्नु उपयुक्त हुन्छ । 

21) मकैलाई भण्डारण गर्दा चिस्यान प्रतिशत कति हुनुपर्दछ ?

मकैलाई जति सक्दो बढी घाममा सुकाई भण्डारण गर्नु पर्दछ । भण्डारण गर्नको निमित्त १२ देखि १४ प्रतिशत चिस्यानमा ल्याउनु पर्दछ ।

22) मकै भण्डारणमा कीराको नियन्त्रण कसरी गर्ने ?

एउटा सिडबीन (१ देखि २ क्विन्टल) मा एक चक्की सेल्फस राखी हावा नछिर्ने गरि बन्द गर्नु पर्दछ। 

23) मकैको गवारो नियन्त्रण गर्न के गर्नुपर्छ ?

गवारोको आक्रमण देखिएमा सेभिन गेडा, थायोडेन गेडा, फोरेट गेडा, फ्युराडेन गेडा मध्ये कुनै एक ३–४ दाना मकै वोटको प्रत्येक गुवोमा ४/५ पातको अवस्थामा पहिलो पल्ट र २५/३० दिन पछि दोश्रो पल्ट प्रयोग गनु पर्छ।

24) मकैमा किर्था नियन्त्रण गर्न के गर्नुपर्छ ?

तपसिल अनुसार विषयुक्त चारा बनाई १० कि.ग्रा. प्रति हेक्टर छर्नु पर्छ ।

गहुँको चोकर–१ कि.ग्रा, क्लोरोडेन वा मालाथियन धुलो–५ ग्राम, सख्खर वा भेली–५ ग्राम र मुछ्न चाहिने जति पानी हाली छर्नुपर्दछ। 

25) मकै भण्डारणमा घुनबाट बच्ने वानस्पतिक उपाय के छ ?

बोझोको धुलो २०–२५ ग्राम प्रति केजी अनाजका दरले राख्दा घुनबाट बचाउन सकिन्छ।

झुसेतिलको तेल १–२ मि.लि. प्रति किलोग्राम अनाजका दरले उपचार गरेर थन्क्याएको अनाजमा घुन र पुतलीहरुले क्षति गर्न सक्दैनन् ।

26) सुपर ग्रेन ब्याग भनेको के हो ?

प्लाष्टिक झोला हो जसमा १२ प्रतिशत चिस्यान भएका अनाज या बीउलाई ८ महिना सम्म सुरक्षित भण्डारण गर्न सकिन्छ । यसमा ६५ केजी तौलसम्म बीउ भण्डारण गर्न सकिन्छ ।

27) दक्षिणी मकैको पात डढुवा रोगको नियन्त्रण उपाय के होला ?

मकै रोप्नु भन्दा पहिले बीउलाई थिराम नामक बिषादीले १ किलो ग्राम बीउलाई २.५ ग्राम थिरामका दरले बीजोपचार गर्नुपर्दछ।

28) उत्तरी मकैको पात डढुवा रोगको नियन्त्रण उपाय के होला ?

मकै रोप्नु भन्दा पहिले बीउलाई थिराम नामक बिषादी ले १ किलो ग्राम बीउलाई २.५ ग्राम थिरामका दरले बिजोपचार गर्नुपर्दछ । र डाईथेन एम–४५, २ ग्राम प्रति लिटर पानीका दरले छर्नु पर्दछ ।

29) ध्वासे थेग्ले रोगबाट बच्ने उपाय के होला ?

अवरोधी जातहरु लगाउनेः उच्च पहाडको लागि गणेश-१, गणेश-२ र मध्य पहाडको लागि देउती, शितला, मनकामना-३ । 

30) मकैको श्रोत बीउ कहाँबाट प्राप्त गर्न सकिन्छ ?

राष्ट्रिय बीउ बिजन कम्पनी, नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् अन्तर्गतका कार्यक्रम, स्थानिय स्तरमा रहेका बीउ उत्पादक समूह या सहकारी, निजी कम्पनी र जानकारीको लागि जिल्ला कृषि बिकास कार्यलयमा सम्पर्क गर्ने ।

31) मकैको जातका नाम पछाडि राखिने अङ्कले के जनाउँछ ?

जोडा अङ्कले मकैको दाना पहेलो जनाउछ, बिजोड अङ्कले दाना सेतो जनाँउदछ ।

32) मकै वालीमा मलखादको मात्रा कति प्रयोग गर्नु पर्दछ ?

प्रति के.जी.मा
मल डि.ए.पी.     युरियापोटासगोबरमल
हेक्टर 150 200 50 15000
रोपनी 7.5 10 2.5 750
कठ्ठा 5 6.6 1.6 500
तयारकर्ता -अबिनास थापा (नायव प्राविधिक सहायक) .. करैयामाई गाउँपालिका बारा

र यो पनि हेर्नुस – देशभर फौजी किराको प्रकोप बढ्दाे : सचेत रहन नार्कको आग्रह

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *